බෞද්ධ ත්‍රිපිටකයේ පොත් බුද්ධ ඝෝෂට අවශ්‍ය පරිදි විකෘති කර තිබේ

පෙර ආත්මය පිළිබඳව ඇතැම් පුද්ගලයන් ඉදිරිපත් කරන තොරතුරු වුව ද පරස්පර විරෝධතාවයන්ගෙන් යුතු වන අවස්ථා එමටයි’ බොහෝ විට මෙවන් තොරතුරු ඉදිරිපත් කරන අයට ප්‍රකාශ කළ හැක්කේ ද තමා ඊට කලින් සිටි එක් ජීවිතයක් සම්බන්ධ තොරතුරු වීමත් ගැටලූ සහගත වේ’
එසේම පෙර ජීවිතයේ පුද්ගලයා මළ අවස්ථාවේ සිට යළි උත්පත්තිය ලබන අවස්ථාව දක්වා ඇතැම් විට මාස ගණනක් හෝ අවුරුදු ගණනක් පිළිබඳ කිසිදු තොරතුරක් ඉදිරිපත් කරන්නට පෙර ජීවිතය පිළිබඳ තොරතුරු හෙළිකරන්නන් අසමත් වී ඇත’ පුනරුත්පත්ති තොරතුරු පූර්ණ පැහැදිලි තාවයකින් තොර බව මෙවන් සිද්ධීන්ගෙන් තහවුරු වේ’විවිධ අධිමානකික මාර්ගයන් ඇසුරෙන් පෙර ආත්මය පිළිබඳව ගෙනෙන තොරතුරු ද විශ්වාසයෙන් තොර බව සැලකේ’ විශේෂයෙන් මෙවන් ඥානමාර්ග ආත්මීය ස්වරූපයක් ගන්නා බැවින් එමගින් ඉදිරිපත් කෙරෙන තොරතුරු පිළිගැනීමට නොහැකි බව විරුද්ධ මත ධාරීහූ පෙන්වා දෙති’
බෞද්ධ චින්තනය තුළ අතීන්ද්‍රිය ප්‍රත්‍යක‍ෂය මත පුනරුත්පත්තිය සම්බන්ධව ගෙනෙන තොරතුරු ද මෙහි දී පරීක‍ෂාවට භාජනය කළ යුතු තත්ත්වයකට පත් වේ’ කෙසේ වෙතත් අතීන්ද්‍රිය ප්‍රත්‍යක්ෂය හෝ වෙනත් ගුප්ත ඥානමාර්ග ආත්මීය පදනමක් මත ගොඩ නැගෙන හෙයින් ඒ මත පුනරුත්පත්තිය සම්බන්ධව ගෙනෙන තොරතුරු පිළිගැනීම ද දුෂ්කර බව පෙනේ’
(දාර්ශනික ගැටලූ – පිටු 159-159) නූතන බුදු දහම මුහුණ පා ඇති අති භයානක ඛේදවාචකය විග්‍රහ කරන ලිපියක් චිත්ත ධර්ම විධ්‍යා සඟරාවේ 2007 අප්‍රේල් කලාපයෙන් උපුටා දක්වන්නට කැමැත්තෙමු’ අද පවතින බුද දහම බුද්ධ භාෂිත දේශනයන් මත පදනම් වී නොමැති බවට හා එය සැබැවින්ම බ්‍රාහ්මණ හා හින්දු සිද්ධාන්තයන් උගන්වන දහමක් බවට පරිවර්තනය වූ ආකාරය මෙතුළින් ඉතා හොඳින් අවබෝධ කර ගැනීමට හැකි වන්නේය’ වාණිජ කරනයට පත් වී ඇති නූතන බුදු දහම පිළිබඳව එහි භාරකාරයින් නිහැඩිZයාවෙන් කටයුතු කරන්නේ ඇයි ද යන්න අපට ප්‍රහේලිකාවකි’ සමහර විට දැනට බුක්ති විඳින සැප සම්පත් අහිමි වී යයිදෝ යන බියෙන් මුණිවත රකිනවා විය හැකිය’ නමුත් මෙතුළින් දස ලක්ෂ සංඛ්‍යාත අනුගාමිකයින්ව නොමඟ යැවීමට කටයුතු කිරීම ඉතා අසාධාරණ හා අයුක්ති සහගත ක්‍රියාවකි’ විශ්‍රාමලත් නියෝජ්‍ය අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ වයි’ එම් ගුණපාල යාපා මහතා ලියා ඇති එම ලිපිය පහතින් උපුටා දක්වා ඇත්තෙමු’
ත්‍රිපිටකයට අයත් පොත් 2580 පාලි භාෂාවෙන් ලිව්වේ බුද්ධ ඝෝෂ හා ඔහුගේ අනුගාමික හතරවේදය උගත් හින්දු බමුණන් විසිනි’ හෙළ බසින් එදා තිබූ කුරුන්ද අටුවාව පච්චරී අටුවාව හා මහා අටුවාව යන පොත් තුනක ලියා තිබූ බුද්ධ ධර්මය ආශ්‍රය කරගෙනය” ඔවුන් එම පරිවර්තනය සිදු කළේ එම පරිවර්තනය ගැන මා විස්තරයක් 2005 මැයි ච්ත්ත ධර්ම විද්‍යා සඟරාවේ 14 වැනි පිටුවේ ද 2005 ජූනි සඟරාවේ 18 වැනි පිටුවේ ද බුද්ධ බමුණු මහා සටන යන ලිපියෙන් විස්තර කර ඇත’ එය නැවත  කියවා බලන්න’
බුද්ධ ඝෝෂ විසින්” නියම බෞද්ධ ත්‍රිපිටකයේ තිබූ නිවන් මඟ හා අභිධර්මය විකෘති කොට” ඊට හින්දු අභිධර්මය ඇතුළත් කොට” පාලි භාෂාවෙන් නව ත්‍රිපිටකය ලිව්වේය’ එවකට මහා විහාරයේ සිටි බෞද්ධ හිමිවරුන් හෙළ බසේ කෙළ පැමිණි අය වූවත්” පාලි භාෂාවේ මහා දැනුමක් ඇති අය නොවූහ’ එබැවින් විකෘතිකොට පරිවර්තනය කළ ත්‍රිපිටකය හිස් මුදුනින් පිළිගත්හ’ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී මුඛ භාෂාව වූ පාලි භාෂාවෙන්ම බුද්ධ ධර්මය උගන්වන්නටත් ඉගෙන ගන්නටත් කැමැතිවූ අප සංඝරත්නය” හෙළ බසින් රචනා කර තිබූ මහා අටුවාව පච්චාරී අටුවාව හා කුරුන්දි අටුවාව නූගන්වා නොසලකා හරින ලදී’ බුද්ධ ඝෝෂ කළ හරිය හොඳින් දන්නා සිවුරු පොරවාගෙන පාලි ඉගැන්වීමේ යෙදී සිටි බමුණෝ මහා විහාරයේ තිබූ පැරණි හෙළ අටුවා ග්‍රන්ථයෝ ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් විනාශ කර දැමූහ’ ඔවුන් එසේ කළේ යම් විධියකින් අනාගතයේ දී වත් බුද්ධ ඝෝෂ කළ ඒ මහා වංචාව හෙළිවේය යන සැකයෙනි’  ලක්දිව හෙළ බසින් තිබූ අටුවා තුන (ග්‍රන්ථ තුන) මහා ග්‍රන්ථ 2580ක් කොට ත්‍රිපිටකය ලියා ඇත එයින්ම ඔබට පෙනෙනවා ඇති” කොතෙක් හින්දු මිථ්‍යා ධර්මය මෙම ත්‍රිපිටකයට ඇතුළත් කර ඇද්ද කියා’
ත්‍රිපිටකයට අයත් මේ 2580 ක් වන සියලූම පොත් බුද්ධ ඝෝෂට අවශ්‍ය පරිදි විකෘති කර ඇත’ එහෙත් ඔහුට විකෘති කළ නොහැකි වූ ධර්ම පාඨ කීපයක් පමණක් ධම්ම පදයේ සඳහන් වේ එම ධර්ම පාඨ එවකට ලක්දිව සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලාට බුද්ධ වචනය වූ පාලියෙන් කටපාඩම් තිබූ ඒවාය’ ඒවා විකෘති කළොත් අසුවන නිසා ඒවා එසේම ධම්ම පදයට ඇතුළත් කර ඇත’ එම ගාථාවලින් පිරිසිදු ථෙරවාදී බුදු දහම කවරේ දැයි අපට අවබෝධ කරගත හැකිය’ එවැනි එක් ධර්ම කොටසක් ධම්ම පදයේ බුද්ධ වර්ගයට අයත් කොටසේ දහවැනි එකොළොස්වැනි හා දොළොස්වැනි ගාථාවලින් දැක්වේ’ ඉන් 10 වැනි ගාතාව මෙසේය:-
බහුංවේ සරණං යන්ති
පබ්බතානි වනානි ච
ආරාම – රුක්ඛ – චෙත්‍යානි
මනුස්සා භය තජජිතා
එහි අර්ථය: බියෙන් තැතිගත් මිනිස්සු පර්වත කැලෑ ආරාම ගස්” චෛත්‍යයන් බොහෝ සෙයින් සරණ කොට යති’ මෙහි චෛත්‍ය යනුවෙන් දැක්වෙන්නේ ත්‍රිවිධ චෛත්‍යයටමය’ ත්‍රිවිධ චෛත්‍ය යනු ශාරීරික චෛත්‍යය” උද්දේශික චෛත්‍යය” පාරිභෝගික චෛත්‍යය යන චෛත්‍යය තුනය’ ශාරීරික චෛත්‍යය කියන්නේ ධාතුවලටය’ පාරිභෝගිත චෛත්‍ය කියන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේ පාරිභෝජනය කරන ලද බෝ ගස් ආදියටය’ උද්දේශික චෛත්‍ය කියන්නේ පිළිම ආදියටය’ එහි එකොළොස් වැනි ගාථාව දෙසත් බලන්න’
නෙතං ඛො සරණං ෙඛමං
නෙතං සරණ මුක්තමං
නෙතං සරණ මාගම්ම
සඛ්ඛ දුක්ඛා පමුච්චති
එහි තේරුම: මේ කිසි සරණයක් බිය රහිත නොවේ’ උතුම් ද නොවේ’ මේ කිසිම සරණයකට පැමිණ සියලූ දුකෙන් මිදෙන්නට බැරිය’ බුදු දහමේ එක් වැදගත් අංගයක් වූ පන්සීය පනස් ජාතක කථා හා එයට ඈඳුනු පුනරුත්පත්තිය පිළිබඳ විචාරාත්මක දැක්මක් ඉහතින් ඔබ වෙත ගෙන හැර දක්වා ඇත්තෙමු’
විචාර බුද්ධියට උරුමකම් කියන එකම සත්වයා වූ මිනිසා මෙම කරුණු කෙරෙහි තම විචාරය උපයෝගි කරගෙන සත්‍යය අසත්‍යය කුමක් ද යන්න තර්කානුකූලව දැනගෙන කටයුතු කරයි කියා විශ්වාස කරන්නෙමු’

 

පුනරුත්පත්ති (පුනර්භව) සංකල්පය බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කල දෙයක් නොවේ

බුදුන් වහන්සේගේ කාලයේ පැවති සියළු ආගමික ඉගැන්වීම් තුළ තිබූ පුනරුත්පත්ති (පුනර්භව) සංකල්පය බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා නොකරන ලද අතර” පසු කාලයේ දී මෙම පුනර්භව සංකල්පය බුදු දහම තුළට ඇතුළත් කිරීමේ ප්‍රයත්නයක් ලෙස ජාතික කතා ගොඩ නගා ගත් බවත් පැහැදිලි වන කරුණකි’ බෝධිසත්ව සංකල්පයද බුදුන් වහන්සේ දේශනා නොකරන ලද්දක් බව මුළු ත්‍රිපිටකයම පරිශීලනය කිරීමේ දී සනාථ වන කරුණකි’
1 මුළු මහත් ජාතක කතා එකතුවම එක්තරා ආකාරයක සුරංගනා කතා ශෛලියක් ගෙන ඇති අතර එය තහවුරු කරන එක් වැදගත් සාධකයකි බෝසතුන් එක් ආත්මයක දී කිඳුරෙක්ව ඉපදුන බව ප්‍රකාශ කිරීම’ කිඳුරා සම්බන්ධව අළුතින් කිවයුත්තක් නැතිමුත් එය උඩුකය මිනිස් රූපයකින් ද” යටිකය මත්ස්‍ය රූපයෙන් ද යුක්ත වූ සුරංගනා කථාවන් හි පමණක් සඳහන් වන සත්වයෙකි’ ජීවමාන කිඳුරෙක් පිළිබඳ හෝ වඳවී ගිය කිඳුරෙකුගේ ඇට සැකිලි පිළිබඳව කිසිම විද්‍යාත්මක සටහනක් නොමැත’
මුළු මහත් බෝධි සත්ව සංකල්පයට සුරංගනා කථාවක් බවට පත් කරවන්නට මෙයට වඩා සාක්ෂි හෝ සාධක අවශ්‍ය නොවන බව මධ්‍යස්ථව හිතන ඕනෑම අයෙකුට පිළිගත හැකිවනු ඇතැයි විශ්වාස කරන්නෙමු’
2 අවුරුදු මිලියන ගණනකට පෙර ජීවත් වී දැනට පොසිල් බවට පත්වී ඇති හා ජීවලෝකයෙන්වඳ වී ගොස් ඇති සතුන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත’ ඒ කිසිම සතෙක් ලෙස බෝසතුන් ඉපදී නොමැත’බෝසතුන් ඉපදී ඇත්තේ දැනට අවුරුදු 2000 ඇතුළත ජීවත් වූ සතුන් ලෙසින් පමණයි’
3 අවුරුදු දෙදහසක් ඇතුළත කාලයේ භාවිතා කළ මිනිස් නම් අවුරුදු බිලියන ගණනකට පෙර එලෙසම භාවිතා කළ බව සඳහන් කර තිබීම පෙර යුගයන් පිළිබඳව දැනුමකින් තොරව කළ ප්‍රකාශ බව පිළිගන්නට සිදුවෙනවා’
4 කුල හා ජාති වශයෙන් ඛෙදී වෙන්වීම පිළිබඳව නිශ්චිත ඉතිහාසයක් ඇති බව මානව හා සමාජ විඳ්‍යාඥයින් සාක‍ෂි දරාවි’ අවුරුදු දෙතුන් දාහකට පෙර තිබූ කුල හා ජාති අවුරුදු බිලියන ගණනකට පෙර එසේම පැවිතියේ යැයි පැවසීම පෙර යුගයන් පිළිබඳව දැනුමකින් තොරව කළ ප්‍රකාශන බව පිළිගැනීමට සිදුවෙනවා’ බුදුන් දවස පැවති සමාජ ක්‍රමය පිළිබඳවත් නිවැරදි දැනුමක් ප’ප’ජා’ කතුවරයා හෝ කතුවරයින් දැන නොසිටි බවට විවිධ සාක‍ෂි ඇත’ මහා නාරද කාශ්‍යප ජාතකයේ ගුණ නමැති ආජිවකයා රැකිව්‍රතය විස්තර කරමින් එය නිඝණ්ඩ ධර්මයක් බව පවසයි’ මෙය මක්ඛලී ඝෝසාල නම් ආජීවකයාගේ ධර්මය බව කතුවරයා දැන නොසිටි බැවින් එය නිඝණ්ඩ ධර්මයක් බව කියයි’
5 අවුරුදු තුන් හාර දහසකට ඇතුළත් කාලය තුළ තිබූ සිරිත් විරිත්” නගර හා ගම් පිළිබඳ නම්” ජීවනෝපාය මාර්ගයන් කෙලෙස නම් අවුරුදු බිලියන ගණනකට පෙර එලෙසම පැවති බවට පැවසීම නොදැනුවත්කම පමණක් තම සුදුසුකම ලෙස ඇති අයෙකුගේ ප්‍රකාශ බවට අපට පිළිගන්නට සිදුවෙනවා’
6 ප’ප’ජා’ පොතේ ස්ත්‍රී වර්ගයා පිළිබඳ සඳහන් වන බොහෝ කථා ඇතත් ඔවුන් වෙනුවෙන් ම වෙන් වූ ජාතක කථා 16ක් තිබේ’ ඉන් 11ක් මඟින් ස්ත්‍රීන් පරිභවයට ලක් කරමින් ඔවුන් දුර්ජන කොට්ඨාශයක් බව පෙන්වා තිබේ’
7 විසි එක්වන සියවසේ ජීවත්වන අප දැවැන්ත විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණ දියුණුවක් අත් විඳින්නෙමු’ අවිද්‍යාව මුසුවූ කිසිම සංකල්පයක් හෝ අදහසක් පිලිගැනීමට මෙම යුගයේ ජනයා පොදුවේසූදානම් නැත’ අවිද්‍යාව යනු යම් කිසිවක් සත්‍ය ලෙස” යථාර්ථවාදී ලෙස ඇත්ත ඇති සැටියෙන්ම නොදැකීමයි’ සෙඳහි ඇති ආවාට පසලොස්වක දිනයේ අප දකින්නේ ආසන්න වශයෙන් හාවෙකුගේ රූපයක් මෙනි’ මේ සම්බන්ධව සස ජාතකය (313) විග්‍රහ කරන ආකාරය පළමුව ඔබට ඉදිරිපත් කොට පසුව ඒ පිළිබඳව විමසුමක් කරමු’
යටගිය දවස බරණැස බ්‍රහ්මදත්ත රජ සමයේ අප මහා බෝසතාණෝ සාවකුව ඉපිද තම මිතුරන් තිදෙනෙකුවූ මස්කාවා” සිවලා සහ වඳුරා සමඟ වසන කල සිව්දෙනා පොහොයට සිල් රැකීමට ගිවිස ගෙන සිටියහ’ සස (හාවා) පණ්ඩිතයින් පොහොය දින වැළඳීම සඳහා හී තණ සුඟක් රැස්කොට තබා සිල් රකින විට ශක්‍ර දෙවිඳු ඔහුගේ සිල් පිරික්සීම සඳහා බමුණු වෙස්ගෙන සාවා සිල් රකින තැනට පැමිණ අහරට යමක් ඉල්ලීය’ ඒ අසා බෝධිසත්වයන් මහා සොම්නසට පැමිණ එම්බල බමුණ තටදීලන්ට මාගේ උඳු මුං සාල් තෙල් ආදී වූ කිසිවක් නැත’ අද මම පෙර මා විසින් නුදුන් විරූ දනක් තට දෙමි’ තොපි වනාහි පෙහෙවන තැනැත්තන් හෙයින් ප්‍රාණ වධ නොකරන්නා වේද” තොපි දර කඩා රැස්කොට ගිනි මොළවා අගුල් බස්වා මට කියාලව” මම මාගේ ආත්ම දානය තට පමුණුවලා අගුරට පැන මියෙමි’ මගේ ශරීර මාංශ පැලහී ගිය කල මා අනුභව කොට බ්‍රහ්මචාරීව රැක මහණ දම් පුරා මේ වනයේ වසවයි වදාළ සේක’ ශක්‍රයා ඔහුගේ බස් අසා ගිනි මොළවා ඔහුට දැන්වූ විට තම සිරුරෙහි සිටින කිනිතුල්ලන් ආදී හීන්සත්වයන් ඇත්නම් එවුන් නොමියෙත්වායි සිතා සතුටු සිත් ඇතිව අගුරු මුදුනට පැනපු සේක’ ගින්නට
වැටීමට පෙර ඔහු අල්ලාගත් ශක්‍රයෝ සස පණzඩිතයන් වහන්සේ තිරිසන්ව කළාවූ අරුමය සියල්ලන්ට පෙනෙනු සඳහා සසරුව සඳම~ලෙසි ඇඳ දෙව්ලොවට පෙරළා ගියේය’සෙඳහි ස්වාභාවික ආවාට නිසා ආසන්න ලෙස පෙනෙන හාවෙකුගේ රූපය හා බැඳි ජාතක කථාවයි මෙය.

බුදුන් දේශනා නොකළ ජනකථා පසුව ජාතක කථා ලෙස-පන්සිය පනස් ජාතක පොත

බුද්ධ කාලයට පෙර පටන් භාරතීය ජනයා අතර ප්‍රචලිතව පැවති මුඛ පරම්පරාගත ජනකථා පසුව ජාතක කථා ලෙස සකස්වුනු බව කියති’” ජනයා අතර ඇති මුඛ පරම්පරාගත ජනකථා බුද්ධ භාෂිත දේශනා ලෙස දක්වමින් ඉදිරිපත් කිරීම දහමක මූලාශ්‍රයන්ගේ දුර්වල භාවය සහතික කරන්නක් බව 7 නොවරදවාම පිලිගන්නට සිදුවෙනවා’ තවත් වැදගත් අදහසක් මේ සම්බන්ධයෙන් උපුටා දක්වන්නට කැමැත්තෙමු’
*මේ කථාවලින් සමහර ඒවා මුලදී සම්පූර්ණව තිබුණා විය හැකිය’ සමහර ඒවා කලින් කල එකතු වී සම්පූර්ණ වූවා විය හැකිය’ ජාතක ශබ්දයෙන් අද අපට දක්නට ලැඛෙන කථාන්තරවලින් බොහෝ ඒවා ඇත්ත වශයෙන්ම බෝධිසත්ව කථා විය යුතු අතර තවත් සමහර ඒවා ජනකථා හෝ උපමා කථා වශයෙන් භික්ෂූන් අතර ආරක‍ෂනවූ කථා පසු කාලවලදී පැරණි කමේ අගය අනුව ජාතක කථා වශයෙන් සකස්වූ ඒවා විය හැකිය’” (පණ්ඩිත දික්වෙල පියනන්ද හිමි – ජාතක කථාවල ප්‍රභවය හා දියුණුව- පිටුව 01 – සංස්කෘතික දෙපාර්තමේන්තුව – 1965)

වෙසක් හා පොසොන් උත්සවයන් නිමිති කොට ගෙන දසලක්ෂ ගණනින් වියදම් කොට සාදන්නා වූ තොරන්වලින් විදහා දක්වන්නේ ජාතක පොතේ කථාන්දරයන්ය’ මේවා සාදන්නන් හා නරඹන්නට පැමිණෙන දස ලක‍ෂ ගණන් ශ්‍රද්ධාවන්ත භෞද්ධ පින්වතු්ට අප විදහා දක්වන්නේ පදනම් විරහිතව කලින් කල එකතු කර සකස් කරන ලද ජාතක පොතේ විස්තර බව දැනගත් විට තොරනේ තොරතුරු කියවා ඇතිකර ගන්නාවූ බුද්ධාලම්බණ ප්‍රීතිය හිරු දුටු පිණි බිඳක් මෙන් වාෂ්ප වී යනු ඇත’
මෙවන් මිථ්‍යාවන්ගෙන් මිදී කටයුතු කිරීම විසි එක්වන සියවසේ විද්‍යා හා තාක‍ෂණ දියුණුව මෙන්ම මිනිස් සිතේ දියුණුවටත් එකඟතාවයක් ඇති ක්‍රියාවක් බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නොවේ’ නැවතත් පන්සිය පනස් ජාතක විවරණය” ග්‍රන්ථයෙන් උපුටා දක්වන්නට කැමැත්තෙමු’
* ජාතක කථා සර්වඥයන් වහන්සේගේ පිරිනිවනින් බොහෝ කලකට පසු සූත්‍ර පිටකයට එකතුවූ බව පෙන්වීමට පන්සිය පනස් ජාතක පොතෙන්ම සාක‍ෂි දැක්විය හැකිය’ එබැවින් එය බුදුන් දේශනා නොකළ බවද ඔප්පු වනු ඇත’
1’ සාරා සංඛ්‍ය කල්ප ලක‍ෂයක් තුළ බෝසතාණෝ දඹදිවින් පිට වෙනත් රටක උපත ලබා නැත’තවද මෙය ලියූ කතුවරයාට ඉතිහාසය පිළිබඳ දැනුමක් තිබුණාදැයි සැක උපදියි’ ඉන්දියාවේ කවදත්(අද දක්වා) තිබුණ නගර මිස බුදුන් සමයේ තිබුණ නගර ගැන බුදුහු ජාතික කථාවල සඳහන් නොකරති’
බරණැස” මිථීලා” උදේනි” විශාලා ආදි නගර ගැන කවුරුත් දනිති’ ඒවා අද දක්වා පවතී’ බුදුන් සමයේ තිබුණ වෙනත් නගර ගැන සඳහන් වන්නේ නැත’ ඒ අතර රජවරුන්ගේ නම් ද සැක සහිතය’ බ්‍රහ්මදත්ත රජවරු බුදුසමයේ හෝ ඉන්දියාවේ සිටියේ නැත’ එහෙත් කථා 419ක එම රජවරුන් සඳහන් වෙති’
බොහෝ විට රටෙහි නමින් රජුගේ නම සඳහන් කෙරේ’ මඝධ රට මඝධ රජුය’ සිව් රට සිව් රජුය ආදි වශයෙනි’ මෙයින් දැක්වෙන්නේ බුදුන් සමයේ තිබුණ අද දක්වා පැවති නගර දැන සිටියා මිස ජාතික කථා ලියන කාලය වනවිට බුදුන් සමයේ තිබුණ රටවල සිටි රජුන් ගැන දැන සිටි බවක් නොපෙනේ’
2’ බුදුන් සමයේ කලිගු රට නමින් රටක් ඉන්දියාවේ තිබුණේ නැත’ එකල ආර්යයන් ජනාවාස පිහිටුවා ගෙන සිටියේ සොළොස් මහා ජනපදවලය’ ඉන් ඔබ්බට ඔවුන් පැතිර සිටියේ නැත’ කලිගු රට ඉන්දියන් ඉතිහාසයට එක්වන්නේ බුදුන්ගෙන් ශතවර්ෂ දෙකකට පමණ පසුය’ ඉතිහාසයේ මුල්වරට එය සඳහන් වන්නේ ධර්මාශෝක රජ සමයේදීය’ එහෙත් මේ රට ජාතක කථා තුනක සඳහන් වෙයි
වෙස්සන්තර ජාතකය (539) කුම්භකාර ජාතකය (402) සහ කාලිංග බෝධි ජාතකය (417) ය’
3’ පලාස ජාතකය (304) සහ මහා සුදස්සන ජාතකය (94) උන්වහන්සේ දේශනා කළේ පිරිනිවන් මඤ්චකයේදී බව පන්සීය පනස් ජාතක පොතෙහි පැවසුව ද එවැනි දෙයක් මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රයේ විස්තර වන්නේ නැත’
4’ රාමායනය සහ ත්‍රිපිටකය ගැන ද සඳහන් වන ජාතක දෙකකි’ මේ දෙකම ලියුවේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 2වන හෝ 1 වන සියවස්වලදී බව ඉතිහාසයේ කියැවේ’ එබැවින් ඒ ගැන බුදුන් දෙසුවා යැයි පිළිගත නොහැකිය’
5’ ඇතැම් ජාතක කථා බුදුන් වදාළ බව කිසිසේත් පිළිගත නොහැක’ නලිනි ජාතකය (518)අසභ්‍ය කථාවක්’ එය බුදු කෙනෙකුත් තබා ලජජා භය ඇති කිසිවකු පවසන්නේ නැත’ තළපාන ජාතකය
8(20)” මුලූක ජාතකය (17) සහ ආරාම දුෂක ජාතකය (46) බුදුන් වහන්සේ වැනි කෙනෙකු දේශනා කළාදැයි සිතිය හැකි ද? තළපාන ජාතකයේ උන්වහන්සේ වදාරා ඇත්තේ ඇතැම් බටලීවල පුරුක් නැත්තේඅතීත ජාතියක සිදුවූ සත්‍ය ක්‍රියාවක් නිසාය අනිත් කථා දෙකම එවැනිය’
6’ ස්ත්‍රීන් පරිභවයට ලක් කරන කථා 11කි’ බුදුන් ස්ත්‍රීන්ට මෙසේ සැලකූ බව
7’ බොහෝ ජාතක කථා අවසන් වන්නේ ඒ ඒ ආත්මවල බොසතාණන් සමග සිටි සියලූ දෙනා මේ ආත්මයේ දී ද බුදුන් සමඟ සිටින අනඳ මහා තෙරුන් වහන්සේ” සැරියුන් මුගලන් මහතෙරුන්”උප්පලවන්නා තෙරණිය ආදීන් ය’ මේ කණ්ඩායම එකට ආත්මයක් ආත්මයක් පාසා පැමිණ බව පිළිගැනීමට අපහසුය’
8’ මේ අතර යටගිය දවස සිදුවූ අද්භූත දේ ගැන මෙහි සඳහනක් පවා කිරීමෙන් අප වළකින්නේ ඒ කථා බුදුන් නොදෙසූ බවට කිසිවක් කීම අනවශ්‍ය බැවිනි’ එහෙත් අතීතයේ විසූ අහිංසක ජනයාට අද්භූත කථා පිළිගැනීමට රුචියක් තිබිණ’ මෙය ලොව පුරා මධ්‍යතන යුගයේ දී පැවති ලක්ෂණයක් විය’
විද්‍යා දැනුමක් හෝ චින්තන ශක්තියක් නොතිබුණ ඔවූහු තම ශාස්තෘවරයා ගැන පවසන අද්භූත කථා නිරායාසයෙන් පිළිපැද්දාහ’ එවැනි කථා ධර්මය හා පුනරුත්පත්තිය ගැන විශ්වාසය ඇති කිරීමට මාධ්‍යයක් කර ගත්තෝහ’
මේ පරිවාර කථා ඉන්දියාවේ පැවති ජන කථා බව විද්වත්හු සිතති’ එකල ඉන්දියාවේ හින්දු භක්තිකයෝ ලියූ ර්‍ණපංච තන්ත්‍රය” හිද මෙවැනි ජනකථා යොදා තිබුණ බැව් පෙනේ’ ජාතක කථා හා ජනකථා ජාතක පොතෙහි කතුවරයා ඉන්දියාවේ එකල පැවති රසවත් ජනකථා දහම පැතිරවීමට යොදා ගැනීම ගැන විවේචනයන් කිරීම උචිත නැත’
මේ කථා ඇසීමට අද ළමයින් කැමති වන්නාක් මෙන් අතීතයේ විසූ අහිංසක නූගත් ජනයා ද ඊට ප්‍රිය කළහ’ ගැඹුරු ධර්මය ඇසීම හා ඊට සිත යොමුකරමින් වැඩිකලක් ගත කිරීමට අපහසු බැවින් ඊට පිළියමක් වශයෙන් මෙම මනෝ විද්‍යාත්මක ක්‍රමය යොදාගෙන තිබේ යැයි සිතිය හැක’ ඒ හැර බුදුන් මේ අද්භූත කථා දේශනා කළා යයි සිතිය නොහැකි ය’ ඉන්දියාවේ එකල පැවැති ජනකථා අතරට මනඃකල්පිත කථා ද එකතු කර තිඛෙන බව පෙනේ’ ඇතැම් විට ඈත ඈත අතීතයේ ඉන්දීය ජනයා අතර කටින් කට පැවැති සුළු සත්‍ය කථාවක් වුවද මනඃකල්පිත කථාවක් බවට පසුව පෙරළී ඇති බවද පෙනේ’ පියාසර කරන ඇතුන් ගැන හෝ රජවරුන්ට මිනිස් බසින් බණ කියන මුවන් හා හංසයින් ද මේ කථවලට ඇතුළත් වෙති’ මේ අතර සුළු ඓතිහාසික සත්‍යයන් තිබියි හැකි කථා ද ජනවහරේදී මනඃක්ලිපිත කථා බවට පත් වී ඇති බවද පෙනේ’ භූරිඋත්ත ජාතකයේ චිත්‍රසූල නම් ඉදිබුවා ගංගා නම් ගඟට දැමූ විට ඔහු ගඟ පහළට ගසා ගොස් නාග ලොවට පතිත විය’
මේ කථාව කියවන්නාට හෝ අසන්නාට පුදුම හැඟීමක් ඇති වෙයි’ එනම් ගඟ පතුලේ තිඛෙන සිදුරකින් පොළොව යට තිඛෙන නාග විමානයට ඉදිබුවා වැටී ඇති බවය’ එහි දී නා රජුගේ පුත් කුමරාට බරණැස බ්‍රහ්මදත්ත රජුගේ දියණිය විවාහකර දී කථාව ගෙන යයි’ මෙහි දී අප සිතට නැගෙන අදහස නම් අදත් ඉන්දියාවේ නාග ගෝත්‍රිකයන් සිටිති’ ඔවුන් අද වසන්නේ නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ නාගලන්තය නම් පෙදෙසෙහිය’ අනාර්යයන්වූ මොවුන් ආර්යයන් විසින් තම මව්බිම්වලින් පලවා හැරී බව ඓතිහාසික සත්‍යයකි’
එකල නාග ගෝත්‍රිකයන්ගේ ව්‍යාප්තිය අදට වඩා පුළුල් වූ බැවින් ආර්යාවර්තයේ නැගෙනහිර කොටසවූ වර්තමාන ඛෙංගල ප්‍රදේශයේ ද ඔවුන් විසීය’ එය ගංගානම් ගඟ පහළය’ මෙකී නාග ගෝත්‍රිකයන් විසූ පෙදෙසට ඉබ්බා ගසාගෙන ගොස් ඔහු යෙදූ උපායෙන් විවාහය සිදු වූ බව කථාවේ දැක්වේ’ ආර්යයන් හා එවකට විසූ ගෝත්‍රිකයින් අතර අවාහ විවාහ සිදුවූ බවද ඉතිහාසයේ දැක්වේ’ මේ ජනවහරේ පැවැති කථාව පසු කාලයක විසූ බෞද්ධයින් අතට පැමිණි විට නාග කී පමණින් පෙන ගොබ තිඛෙන නයින් බවට පත්විය’ ගඟ පහළ සිට මේ නාගයින් පොළොව යට බෞද්ධයන් මැවූ නග භවනයේ විසූ බව කියවේ’ නා ලොව ඉපදීමට බෞද්ධ අප පින් කළ යුතු බවද පෙන්වයි
මෙවැනි කථාවකි බුදුන් වහන්සේ බුදුවී 6 වන සතියේදී වැස්සෙන් ආවරණය සැපයූ චුචලින් ද නම් නා රජ ද තම පෙන ගොබයෙන් බුදුන් ආරක්ෂා කළ බවට ඇති බෞද්ධ විශ්වාසය’ චුචලින්ද නා රජ සිටියේ ගයාව (බුද්ධ ගයාව) අසලය’ එය බිහාර් ප්‍රාන්තයේය’ ඊට ආසන්න ප්‍රාන්තය ඛෙංගාලය’ මේ කථා දෙකේ සමානතාවක් පෙනෙනු ඇත’